Indrukwekkende tocht met Hafid Reis verslag Hans en Theolieke Smit……Reis door Marokko, door Zuid/Oost Marokko

Woensdag 29 mei 2013
We werden vroeg wakker, benieuwd naar onze tour met Hafid. Voor ons is Marokko een nieuw land en tot nu toe een groot avontuur. Het is fijn om dan de eerste keer zo’n persoonlijke rondleiding te krijgen met alle juiste informatie over het land en haar cultuur. Koffertje gepakt en op naar de mooie auto van Hafid. Voor mijn man was dat ook extra lux om zo rond te reizen, eindelijk heeft hij zelf de tijd om te genieten van de natuur onderweg. Zo vertrokken wij uit het drukke Marrakesh op nar Ouazazate ten zuiden van Marrakesh. Nog niet echt warm, want het was nog wat vroeg op de dag. In de auto ontstonden al goede gesprekken over het land en haar cultuur en de verschillen met Nederland. Omdat Hafid een groot deel in Nederland is opgegroeid voelt hij het ook de verschillen heel goed aan. De eerste stop was een uitzichtpunt bij Aitoura. Prachtig rivierbedding tussen de ruige bergen gelegen. De rotsen kaal de bedding afstekend enorm groen. Prachtig. De Hoge Atlas is een heel mooi berggebied met heel veel variaties in landschappen, maar ook dat zullen we allemaal gaan ontdekken. De tweede stop was op het uitzichtpunt van het deel in de Atlas genoemd de Tishka. Groen ruim en ruig. Weer een indrukwekend landschap. Even verder stopte we bij een vrouwcoöperatie waar de vrouwen de archanolie maken en met de olie verschillende producten maken. Voor de huid en haar, maar ook voor de consumptie. Hele goede olie wat nog helemaal handmatig wordt gemaakt. Een enorme klus, waardoor de goede kwaliteit wel bewaard wordt. Na wat kleine aanschaffingen en een kopje koffie gingen we verder richting Ouazazate. Daar aan gekomen, hebben we een heerlijke lunch gehad in een mooie Riad in de stad. Even uitrusten en heerlijk eten. Een salade en een Tajin van kip en groente en meloen toe. Na deze stop naar de bekende Joodse Berber Kashba ook om die te bezichtigen. De Kasba is praktisch helemaal verlaten en een groot huis stond er te koop compleet met veel grond. Het was inmiddels ontzettend warm. De kashba gebouwd van leem en mooi versierd met Afrikaanse patronen. Het is mooi hersteld en bijgehouden, we kregen een leuke rondleiding met uitleg over nog allemaal materialen die de mensen daar vroeger gebruikte. Na deze stop richting de Rozenvallei, waar ook o.a een vrouwencoöperatie schoonheidsproducten maken van rozenblaadjes. De rozen worden in deze vallei gekweekt. Het distelleerproces bekeken en hoe ze alle producten maken. Het rook er heerlijk fris. De weg ging steeds verder en hoger de Atlas in richting de Dadesvallei en op weg naar de Todra vallei waar we overnachten. Hafid stopt regelmatig voor de mooie uitzichten. Toen kwamen we aan bij de Todra vallei. Dit is echt zonder discussie een van de mooiste plekken op aarden. Ik was er stil van en ook ontroerd. De prachtige okergele bergkammen, het riviertje met daarlangs palmbomen tuintjes bloeiende oleanders. Op de achtergrond het gebed van de Imam dat galmde zo’n beetje door de bergen. De rust en de geluiden van velen vogels. Deze vallei is prima geschikt voor wandelen of hiken of bergbeklimmen. Maar ook voor rust en meditatie. Het hotel was ook fijn. Klein en gezellig gelegen op een plek met het mooiste uitzicht. Dus dat was genieten. Jammer dat je dan toch te moe bent van zo’n eerste dag om iets langer op te kunnen blijven. We vielen beiden moe in slaap.

Donderdag 30 mei 2013
Vanmorgen vroeg opgestaan om nog wat schetsjes te maken voor het ontbijt. Ook de zonsopgang de kleren die weer veranderen in het landschap. Wat een plek, wat een beleving. Na het ontbijt gingen we met een gids wandelen, door de kloof en een pad langs de beek en de tuinen van de mensen uit het dorp (waar heel actief werd gewerkt, door mannen en ook veel vrouwen) we gingen ook daar bij een vrouwencoöperatie kijken waar men o.a. de tapijten weven. Daar ontdekte ik dat zij eigenlijk veel meer met hun materialen zouden kunnen doen dan alleen het weven van kussens kleden en tapijten. Dus al snel een plan gesmeden voor een evt. viltcursus voor deze groepen vrouwen. Dat komt later wel weer is ter woord. Na deze rondleidingen gingen we verder op reis op weg naar de Kleine Rode Woestijn. Die ligt 25 km van de Algerijnse grens het landschap wordt droger en gaat al bijna naar mijn idee op een woestijn lijken. De lunch hebben we gebruikt in Café Restaurant Bellevue. Een luchtige maaltijd. Na de lunch stopten we bij een nomadentent. Het landschap was inmiddels echt al woestijnachtig. Bij de nomadentent kregen we een uitleg over de kanalensystemen wat men daar vroeger had voor het vervoeren van water had aangelegd. Het systeem was al heel oud maar sinds 1995 was er geen druppel water meer te vinden daar. Wij konden zo afzakken in de putten en het gegraven kanaal goed zien, maar echt geen druppel water. Het systeem wat ze hadden was een handig plan. 45km lang was het. De droogte wordt ook voor Marokko een groot gevaar. Daar zouden eigenlijk toch veel meer ingenieurs mee bezig zijn voor de toekomst. We hebben bij de nomadentent 2 doeken gekocht voor de aankomende tocht door de woestijn op een dromedaris en genoten van een kop thee. De derde stop was in Erfoud waar we een fabriek bezochten die met de fossielen producten toegepaste kunst producten maken. Er worden in dit gebied heel veel fossielen gevonden die zij verkopen over de hele wereld. Ik hoop dat men in de toekomst er voorzichtiger mee worden en bewuster mee omgaan, het is geen onuitputtelijke delving. Ook dit gaat een keer stoppen en dan hebben zij zelf als land niks meer van die mooie fossiele over. Verder op weg voor de laatste stop voor de woestijn De Merzouga. Bij het hotel aangekomen, hadden we net nog even rust voor de woestijntocht. Toch was het ineens zover. We moesten ineens opschieten en de spullen bij elkaar pakken. Tja, wat is belangrijk met zo’n tocht. Snel wat gepakt niet teveel in de tassen. We zien het wel. Op naar de dromedarissen. We waren  met z’n 5ven. Drie Spanjaarden en wij met z’n 2tjes. Ik moest op de eerste en Hans achter mij. De kamelen jongen voorop, Beest omhoog HOOOOO ….eng wel. En dan begint het te stappen. Wiebelend… hoe hou je jezelf vast. Hoe blijf ik fatsoenlijk zitten, zonder een raar figuur te slaan. Echt relaxed is het niet. Maar na een poos wat dieper in de woestijn is het uitzicht prachtig. Zandheuvel op, dat gaat goed, zandheuvel af..vasthouden naar achter leunen… help. Maar je blijft, hoe dan ook zitten. De zonsondergang was wel te zien, We gingen even van de dromedarissen af even bijkomen. Hans had erg veel last van het fototoestel om z’n nek. Het was ook best lastig om al rijdende foto’s te maken. Advies zorg voor een klein makkelijk fototoestel! Na de zonsondergang weer verder…Als een fatamorgana zagen we een tentenkamp. We zijn er, maar nee we moesten nog 2 tentenkampen verder zijn.. Het mooie rode zand en de heuvels in de verte. Ook heel in de verte een donkere rij bergen. Het was een mooi uitzicht. En dan te bedenken dat we 25km van de Algerijnse grens af waren. Het was ondanks het gehobbel en vasthouden een leuke ervaring op zo’n beest. Uiteindelijk na zo’n 1 ½ uur waren we bij het kamp. Veel tenten stonden er. En verderop een wc en wat water. We kregen thee en raakte ook in gesprek met de Spanjaarden, met handen en voeten en een klein beetje Engels. Het waren leuke mensen uit de buurt van Madrid. Hans was zo moe, hij taaide af naar onze tent en ging even liggen. Onderhand werd het donkerder en de heerlijkste geuren van het koken kwamen onze kant op. De Spanjaarden legden mij de verschillende sterren uit. Wat een prachtige lucht en wat een rust. Achterover liggen en omhoog kijken. Tot het moment het eten kwam. Wij hebben onze wijn gedeeld. Het was een gezellige en heerlijke maaltijd. Salade, Tajin en een fruit toe. Rond 11 uur stak er ineens een fikse storm op, we moesten echt de tenten in. Dan toch maar gaan slapen. Het zand waaide zelfs een beetje door het gaas van de tent heen. Maar dat was een raar maar prettig gevoel.

Vrijdag 31 mei 2013
We hebben geslapen tot 5.30 uur Op tijd opstaan voor nog foto’s en het ervaren van de vroege morgen in de woestijn. Om 6.15 uur was de zonsopgang. Wat prachtig. Het waaide nog steeds. Hans en ik gingen samen terug met de kamelen jongen, wij moesten weer op tijd in het hotel zijn voor de lange reis terug in een keer naar Marrakesh. Nu ging Hans voorop. We dachten het nu wel te weten, het ging ook wel iets beter dan de dag ervoor. Maar toch, wij vinden het heel zwaar op een dromedaris. Maar de woestijn blijft mooi. Ook met de wind, het verplaatsen van het zand, de mooie structuren en het ochtendlicht op de zandduinen. Heel erg mooi. Maar zo fijn toen we de eerste tekenen zagen van leven, een zendmast en kleine stukjes huizen. We moesten nog heel veel zandduinen over voor we weer terug waren bij het Hotel waar Hafid ons stond op te wachten en wij heerlijk gingen douchen en bij komen van de enerverende rit. Moe maar voldaan stapte we in de auto. De terugweg aanvaardend naar Marrakesh over de andere route via de Atlas langs de Dravallei. Daar verheugde ik mij op. In zoveel romans en boeken had ik daarover gelezen. We hadden 540km in een dag te gaan en vertrokken weer helemaal schoon uit het hotel rond 9.00uur. We hadden er al een dag op zitten. Het landschap na de woestijn, droog en door. Zoals op de heenweg. Beetje suf zaten we in de auto alles vertellend tegen Hafid, die deze verhalen natuurlijk al velen malen had gehoord, maar toch enthousiast bleef voor ons. Rond 12.00 uur stopte we voor een lunch. Bij een prachtige dadelvallei. Auberge Akabar. Hafid vertelde ons dat het gebied daar vroeger velen malen groter was. Dat door de droogte er velen bomen niet meer zijn. Dat is natuurlijk ernstig voor de mensen die van de dadels moeten leven. Dit zullen we nog op velen plekken aan de rand van de Atlas tegen komen. Ook hier blijkt het water het grootste probleem te worden. De auberge lag echt mooi gelegen met dat prachtige uitzicht op de palmen en in de verte het dorpje liggend op een heuvel. Wij kwamen helemaal bij van de lunch. Goede filosofische gesprekken kwamen opgang, over het geloof  en de verschillende kijk erop. En hoe gaan we ermee om. Maar na een uurtje was het toch weer tijd om verder te gaan. Het was immers een lange rit. Nu richting de Dra vallei. Enige stoppen gehad en goede uitleg van Hafid dat de Dra vallei een belangrijke handelsroute is geweest. Door de velen dorpen langs de Dra en het vruchtbare gebied. Maar ook hier zie je inkrimping van de bomen door de oprukkende droogte. Toch blijft men doorgaan met de dadelpalmen kweken, want het is een belangrijk verkoopproduct in binnen en buitenland. Verdrop de route werd het gebergte steeds meer vulkanisch en ruiger. Met aanblikken lijkend op de Rocky Mountains. Dit gedeelte heet de Anti Atlas. Hoe hoog het was zou ik niet meer weten, maar we zaten erg hoog. Tijd om in slaap te vallen kreeg ik niet, hoewel het even weg dutten wel af en toe gebeurde. De volgende stop was bij d bekende Kashba Ait Ben Haddou, een kashba die op de werelderfgoed lijst staat van de Unesco. Het was ook erg mooi hersteld. Er wonen nu nog 7 gezinnen in uit protest omdat zij er van oudsher wonen, dat wordt wel gedoogd. De rest van de mensen van de kasba wonen er in een nieuw deel aan de overkant van de rivier. We gingen op bezoek voor thee bij een echtpaar die daar nog woonde met hun gezin. Waar wij toch erg van schrokken was de armoede. De mensen ontzettend lief en vriendelijk. Hun beestjes bekeken op het plaatsje voor de ontzettend kleine huiskamer. Natuurlijk geef je ze een ruim bedrag, maar dat voelt niet echt goed als jij daar komt met al je veel te rijke spullen. Het was confronterend maar ook weer goed om mee te maken. De kashba was verder prachtig en had een schitterend uitzicht over het toch wel groene landschap. Hafid vertelde over de Pasjah Ben Haddou die de fransen had verdreven, maar verder een dictator was voor de mensen. Dat het tijdperk met de macht van de verschillende Pasjah’s was gestopt, was een groot goed voor Marokko. De volgende stop is weer terug bij Ouazazate en de filmstudio’s. Als je films houdt is het wel leuk om te zien, wij waren het echt zat en hadden er eigenlijk geen geduld meer voor. Gelukkig duurde het niet zo lang en gingen verder voor het laatste stuk naar Marrakesh. Dat duurde iets langer dan ik dacht, maar we kwamen rond 20.30uur daar aan. Loek(eigenaar Riad Aicha) opende de deur en vond het leuk om ons weer terug te zien in de Riad. Gezamenlijk met Hafid hebben we genoten van een heerlijke maaltijd in de Riad gemaakt door Karim de kok.
We namen afscheid van Hafid, bedankte hem natuurlijk voor de ontzettend mooie reis en uitleg en de gezelligheid onderweg.Onvergetelijk ervaring. Maar we weten ook : WE ZIEN ELKAAR WEER TERUG.

Hans en Theolieke Smit,